Rugpijn, wat klopt wel en wat klopt niet.

Dat lang stil zitten een belangrijke oorzaak is van rugpijn weten we allemaal wel. Onderzoeken hebben aangetoond dat meer dan 50% van de bevolking hier regelmatig mee te maken heeft. Zelf 25% hiervan kan (tijdelijk) zelfs niet werken door rugpijn. Eenvoudige oorzaken van te lang stil zitten en een gebrek aan sport (beweging) leidt tot zwakker rugspieren wat vervolgens leidt tot u raad het al rugpijn. Er zijn net zoveel oplossingen als vragen over rugpijn.

Er zijn veel psychosociale factoren die een negatieve invloed hebben op het verloop van de rugpijn. Een voorbeeld van is angst voor schade aan de rug. Die angst leidt er namelijk toe dat de rug zoveel mogelijk wordt ontzien – en dat houdt de pijn alleen maar in stand. Zo kun je ook denken aan het geregeld slikken van pijnstillers, problemen op het werk en sociaal isolement.

Misschien bestaan er daarom ook zo veel fabels over het ontstaan en bestrijden van rugpijn. Felle steken tussen je schouderbladen? Zorg dat je altijd kaarsrecht zit. Zeurende pijn in je onderrug? Slaap vanavond op de vloer. Wat moet je nu geloven en wat niet?

Onjuist – Altijd rechtop zitten voorkomt rugpijn

Natuurlijk is onderuit gezakt zitten niet goed voor je rug. Maar te lang kaarsrecht zitten, kan ook de nodige pijn in je rug veroorzaken. Te veel zitten is gewoon niet goed voor je rug, of je nu recht zit of schuin. Als je werk hebt waarbij je veel moet zitten, probeer dan af en toe staand te telefoneren of te lezen.

Onjuist – Een hard matras is het beste voor je rug

Het gebeurt echt, mensen die met rugpijn op een harde vloer gaan slapen. Het is een hardnekkig gerucht dat dit de pijn in je rug zou verhelpen. Het verschilt echter per persoon wat voor matras/ondergrond het beste is voor je rug. Wat het beste is voor je rug hangt af van je slaaphouding, slaapgewoontes en de oorzaak van je rugpijn. Het is dus niet per definitie zo dat een hard matras beter is voor mensen met rugpijn. Uit Spaans wetenschappelijk onderzoek kwam zelfs naar voren dat een medium-stevig matras beter was voor mensen met langdurige rugpijn dan een hard matras.

Onjuist – Beweging is slecht bij rugpijn

Wetenschappelijk onderzoek heeft herhaaldelijk aangetoond dat bewegingsangst de belangrijkste oorzaak is van het chronisch worden van acute rugpijn. Regelmatig bewegen kan dit juist voorkomen. Als je last hebt van je rug door acuut letsel dan zal de dokter je waarschijnlijk aanraden om met een licht bewegingsprogramma te beginnen en deze geleidelijk op te voeren naar een meer intensieve workout.

Dit is misschien wel het grootste misverstand: dat bewegen zo veel mogelijk moet worden vermeden. Het is een begrijpelijk misverstand, want we zijn geneigd pijn te vermijden. Het is een natuurlijke reactie. Pijn zien we als een waarschuwing: pas op, er gaat iets niet goed… De angst regeert dus, wie bang is om te bewegen kan bijvoorbeeld denken:

  • pijn is een waarschuwing, dus mijn rug moet beschadigd zijn…
  • ik voel duidelijk dat het niet goed zit…
  • als ik te veel beweeg kan ik verlamd raken…
  • pas als ik echt geen pijn meer heb, kan ik weer gaan bewegen…
  • als ik méér beweeg voel ik méér pijn, dat is niet goed…

Bij rugpijn geldt dit allemaal niet. Als de arts de diagnose ‘aspecifieke rugpijn’ heeft gesteld, kunt u ervan uitgaan dat u uw rug op een normale manier kunt belasten. U hoeft niet extra voorzichtig te zijn. Sterker nog: het is voor uw rug beter om zo normaal mogelijk te blijven bewegen, ondanks de pijn. Het blijkt dat u hierdoor het beste herstelt en vaak verdwijnen de klachten al na een paar dagen of weken.

Onjuist – Zware dingen tillen veroorzaakt rugpijn

Het gaat er niet noodzakelijkerwijs om hoeveel je tilt, maar hoe je tilt. Het spreekt voor zich dat je niet in je eentje een zware kast moet gaan tillen, want dat is vragen om rugpijn. Maar als je de juiste til-techniek gebruikt, kun je een hoop ellende met je rug voorkomen. Voor het tillen ga je door je knieën met een rechte rug. Strek je benen om het object van de grond te krijgen. Buig of draai tijdens het strekken van je benen niet je rug.

Onjuist – Je moet in bed blijven liggen tot de rugpijn weg gaat

Als de pijn in je rug is veroorzaakt door bijvoorbeeld een val, dan is het verstandig om te rusten. Maar het is een mythe dat je in bed moet blijven liggen. Uit onderzoek blijkt dat mensen die na acute rugpijn bedrust houden, veel langer last hebben van rugpijn dan mensen die op een normale en rustige manier doorgaan met hun dagelijkse activiteiten. Langdurig liggen kan de rugpijn dus zelfs verergeren.

Onjuist – Dunne mensen krijgen geen rugpijn

Dat mensen met overgewicht eerder last van rugpijn krijgen, wil niet zeggen dat slanke mensen geen last hebben van rugpijn. Iedereen kan rugpijn krijgen. Het is zelfs zo dat te dunne mensen meer kans hebben op rugpijn, omdat ze last krijgen van botontkalking. Hierdoor worden botten broos en breekbaar.

Onjuist – Rugpijn kwam ineens uit het niets

Meeste mensen komen met rugpijnklachten nadat ze ‘iets’ gedaan hebben; iets opgetild, voorovergebogen of simpelweg uit bed zijn gestapt. En mensen denken: Aangezien ik daarvoor geen rugpijn had dan moet het komen van… Vul zelf maar in. Fysieke activiteit is alleen de trigger voor pijn maar geen oorzaak. Dat is hetzelfde als wanneer je zegt dat in een kamer vol gas een lucifer de oorzaak is van explosie. Maar het zal beter zijn om te zeggen dat een lucifer de kamer vol gas ontvlamde, maar de oorzaak lag ergens anders.

Dat is ook zo met rugpijn waarvan men denkt dat het veroorzaakt wordt door een ‘verkeerde beweging’. Je moet eerst kijken waar het probleem ligt, anders zal elke mogelijke beweging rugpijn kunnen veroorzaken.

Onjuist – Rugpijn betekent dat er iets mis is met de rug!

Mensen denken dat de oorzaak van rugpijn moet liggen aan de zwakke rug, botten of spieren. Dat is niet altijd zo. Er kunnen andere oorzaken liggen aan rugpijn. Het stressniveau als ook de eetgewoontes kunnen soms rugpijn veroorzaken en daarbij hoeft niets mis te zijn met je ruggengraat, wervels, spieren of gewrichten. Deze oorzaken kunnen tevens de rugpijn verergeren.

Onjuist – Rugpijn heeft altijd een duidelijke, lichamelijke oorzaak

Een misverstand is dat rugpijn altijd een aanwijsbare lichamelijke oorzaak heeft. Een enkele keer hebben rugklachten inderdaad een duidelijke beschadiging als oorzaak, zoals een hernia, dus een beknelde zenuw. Maar in verreweg de meeste gevallen kan de arts niet precies aangeven waar uw klachten vandaan komen. De kans is dus groot dat de huisarts geen duidelijk antwoord kan geven op uw vraag: ‘Wat is er mis met mijn rug?’

Onjuist – rugpijn is een ernstige aandoening

Het tweede misverstand is dat rugpijn een ernstige aandoening is. Dit lijkt een beetje op het eerste: veel mensen met rugpijn zijn bang dat er een ernstig probleem is, dat het ‘goed mis’ is. Ze denken dat hun rug is beschadigd of dat ze een gevaarlijke aandoening hebben die de rugpijn veroorzaakt. Heel wat mensen met rugklachten zijn om deze reden bang dat ze verlamd en gehandicapt kunnen raken.

Gelukkig is zelden sprake van schade aan de rug of van een gevaarlijke aandoening die de rugpijn veroorzaakt. Ook als de pijn hevig is en zelfs als u veel moeite heeft met bewegen, is de kans op ernstige schade erg klein.

“Ik vond het moeilijk te geloven dat er niets ernstigs aan de hand was. Ik kwam nauwelijks overeind! Ik had al angstvisioenen dat ik in een rolstoel zou belanden… Toch bleek de huisarts het goed gezien te hebben. Met een paar dagen rustig aan doen, pijnstillers en stapsgewijs weer actiever worden ging het snel beter. Ik heb nu – twee maanden later – nergens meer last van en ben weer net zo actief als voor die tijd…”

Onjuist – Huidige pijn heeft niets te maken met pijn van vorige keer!

Veel mensen denken dat de pijn van nu niets te maken heeft met de pijn in het verleden. In het verleden had je rugpijn omdat je verkeerd uit je bed gestapt was en nu is de oorzaak dat je zware meubilair hebt getild.

Voor de meeste mensen is dat zo. Pijn werd vaak door verschillende zaken getriggerd. Daarom linken mensen bepaalde pijn met de gebeurtenis maar vaak ligt de oorzaak dieper en is deze hetzelfde bij alle gebeurtenissen; of je nu uit bed stapt of een doos optilt.

Als we kijken naar de kamer vol gas dan weten wij dat gas de oorzaak is van explosie en niet van de lucifer of de mobiele telefoon die afging en daardoor een vonk gaf.

Zo is het ook met rugpijn. Wanneer de omstandigheden gecreëerd zijn in jouw lichaam door tal van redenen, is de rug zodanig verzwakt dat heel veel dingen rugpijn kunnen triggeren. Deze dingen zijn alleen maar een vonk dat gas laat ontploffen

Onjuist – Zonder röntgenfoto kan de arts niet weten of de rug beschadigd is.

Meestal stelt de huisarts de diagnose ‘aspecifieke lage rugpijn’. Veel mensen verwachten dat ze bij rugpijn doorverwezen worden naar het ziekenhuis voor een MRI-scan of toch minstens een röntgenfoto. Dat is echter zinloos. Het blijkt namelijk dat bij veel mensen afwijkingen aan de rug te zien zijn: zaken die net even anders zijn dan normaal. Toch hebben de meeste mensen met deze ‘afwijkingen’ geen klachten. Het omgekeerde kan ook: mensen met ernstige rugklachten waarbij geen afwijkingen op de röntgenfoto of de scan te zien zijn.

Meestal kan de huisarts de diagnose stellen naar aanleiding van vragen over de plaats van de pijn, de uitstraling, het begin van de pijn, de duur, of u naast de rugpijn nog andere klachten heeft en daarnaast eventueel door lichamelijk onderzoek. Pas als hij of zij niet helemaal zeker is, zult u worden doorverwezen naar een medisch specialist.

Onjuist – als je al jarenlang last hebt van rugprijn kom je er nooit meer vanaf.

Dat is niet waar: ook langdurige rugpijn kan effectief worden aangepakt. Voor mensen die al heel lang rugpijn hebben, is dat moeilijk te geloven: ze zijn zich in de loop van de tijd machteloos gaan voelen. Vaak zijn ze al bij veel artsen en andere (alternatieve) hulpverleners geweest, zonder dat ze van de rugpijn zijn verlost.

De aanpak van rugpijn is eigenlijk heel eenvoudig: u bouwt stap voor stap allerlei activiteiten weer op, die door de rugpijn in het slop zijn geraakt: huishoudelijke klusjes, hobby’s, sociale contacten, werken, sporten en bewegen enzovoort. De praktijk is vaak minder eenvoudig. Om die reden is het zaak te zorgen dat u goed wordt begeleid, liefst door uw huisarts, een fysiotherapeut en eventueel een psycholoog – dat laatste vooral als u veel last heeft van stress of angst voor de pijn of schade aan uw rug.

Onjuist – Met rugklachten kun je niet gaan werken

Veel mensen denken dat rugklachten te maken hebben met het werk. Dat kan inderdaad zo zijn: een bureaustoel kan verkeerd afgesteld staan, een verpleegkundige moet vaak tillen enzovoort. Als u denkt dat uw werk of de werkplek een rol speelt bij uw rugklachten, is het van belang dat u dit bespreekt met de bedrijfsarts. Deze kan (laten) uitzoeken of uw werk inderdaad een rol speelt en u eventueel advies geven over aanpassingen. Maar: lange tijd verzuimen is een valkuil. Hoe langer u wacht, hoe moeilijker het zal worden de draad weer op te pakken. Bovendien: uw rug wordt er niet beter van als u niet werkt, integendeel. Snel weer gaan werken, met de steun van de bedrijfsarts en uw leidinggevende, is voor uw rug beter.

Onjuist – Als rugpijn niet ‘tussen de oren zit’, heb je ook niks aan een psycholoog.

Rugpijn zit niet ‘tussen de oren’: u heeft werkelijk pijn en dat heeft een lichamelijke oorzaak, ook al is het bij ‘aspecifieke lage rugpijn’ niet duidelijk wat die oorzaak precies is. Toch zitten er ook ‘psychische kanten’ aan rugpijn. Dat zijn de gedachten die u over uw rugklachten heeft en de gevoelens die deze klachten oproepen. Deze gedachten en gevoelens kunnen uw rugpijn beïnvloeden en in stand houden. U kunt bijvoorbeeld erg bang zijn voor bepaalde bewegingen omdat u denkt dat deze bewegingen uw rug beschadigen. Door deze angst gaat u verkrampt bewegen – en dat maakt uw klachten alleen maar erger.

Een psycholoog kan bij dit soort problemen helpen. Hij of zij kan samen met u nagaan welke gedachten u over uw rugklachten heeft en beoordelen of deze gedachten feitelijk juist zijn. Door dit inzicht zult u beter in staat zijn op een nuchtere manier over uw rugpijn te denken en er dus ook nuchter mee om te gaan.

Onjuist – als je rugpijn hebt, moet je je rug ontzien.

Pijn is in de meeste gevallen een alarmsignaal. U moet dan stoppen met wat u aan het doen bent, anders kunt u schade aan uw lichaam toebrengen. Met lage rugpijn is dit meestal niet het geval. Als de arts de diagnose ‘aspecifieke rugpijn’ heeft gesteld, dan kunt u ervan uitgaan dat u uw rug op een normale manier kunt belasten. Sterker nog: het is voor uw rug veel beter als u zo normaal mogelijk blijft bewegen, al doet dat pijn. Bewegen (fietsen, lopen, het huishouden) en het oefenen van bepaalde spieren (bijvoorbeeld het sterker maken van de rompspieren) helpen om de pijnklachten uiteindelijk te verminderen. Door bewegingen uit de weg te gaan bereikt u het tegenovergestelde: u houdt uw klachten juist in stand.

Onjuist – sporten is gevaarlijk als je rugpijn hebt.

Welnee, sporten is juist goed voor mensen met ‘aspecifieke lage rugpijn’ zoals gewone rugpijn officieel heet. Het is alleen zaak om het rustig op te bouwen: het advies om meer te gaan bewegen betekent niet dat u een marathon moet lopen of meteen de tennis- of de squashbaan op moet.

Een sport kan op verschillende manieren worden gedaan. Hardlopen kan betekenen dat u een paar keer per week een half uurtje jogt. Dat is wat anders dan in training te gaan voor een hardloopwedstrijd van 10 kilometer. U kunt bij elke sport een niveau kiezen dat bij u past. Vraag eventueel advies aan de huisarts, oefentherapeut Cesar of Mensendieck of fysiotherapeut.

Voor veel mensen werkt het goed om het bewegen te integreren in het dagelijks leven: u gaat voortaan op uw fiets naar uw werk of het station, u werkt regelmatig in de tuin of u neemt de trap in plaats van de lift.

Onjuist – De rug is erg kwetsbaar, daarom zijn er zoveel mensen met rugklachten

De rug is allerminst kwetsbaar. Door de bouw van de rug – de slimme opbouw van de wervelkolom en de spieren, pezen en banden die deze op zijn plaats houden – is deze juist erg sterk. Zoals artsen het zeggen: de rug is een van de sterkste ‘structuren’ in het lichaam. Dat moet ook wel want de rug houdt ons lichaam overeind, letterlijk: zonder de wervelkolom zouden we een zielig hoopje mens zijn. Geen zorgen dus: uw rug kan heel wat hebben.

 

Bronnen: Medisch A-Z, WebMD, Gezondheidsplein, elsevier, Massage professionals.nl

fabels en feiten

Recent Posts

Leave a Comment

0